السيد الطباطبائي

111

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : اين سخن از آن مرحوم ( مجلسى ) عجيب است . زيرا اين كه « مرگ خواب است و بر خاستن به محشر مانند بيدار شدن است » ، تنها به سخن ابوذر ( رحمه الله ) منحصر نيست و حديث ها در اين باره مستفيض هستند همانطور كه در ابواب برزخ و سؤال قبر و غيره خواهد آمد . بل مراد اين است كه نسبت موت و برزخ ، با بعث به محشر ، نسبت خواب است با بيدار شدن از خواب . و عجيب تر از اين ، گفتار دوم او ( مجلسى ) است كه مى گويد : « يا بگوئيم كه اين دربار افرادى است كه متروك مى شوند نه هم مردم » . زيرا ترك بعضى اموات به صورت « ملهواً عنه » از محالات عقلى و نقلى است . و آن چه برخى روايات به اين معنى اشعار دارند ، يا بايد تأويل شوند و يا مردود شوند . بررسى : مقدمه : ارواح كسانى كه از صدها هزار سال پيش تا به امروز مرده اند در عالم برزخ به سر مى برند . و صدها هزار بل ميليون ها سال مانده است كه محشر و قيامت بر پا شود « 1 » . اما آيه هاى متعدد و حديث هائى داريم كه مى فرمايند : فاصله ميان مرگ هر آدمى با روز محشر و قيامت ، خيلى اندك خواهد بود از آن جمله : 1 - آيه 112 و 113 سوره مومنون : قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ - قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ : خداوند مى گويد : چه قدر در زمين ( پس از مرگ ) درنگ كرديد ؟ مى گويند : يك روز يا بخشى از يك روز . 2 - آيه 52 سوره اسراء : يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ وَ تَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا

--> ( 1 ) - اين موضوع به طور مشروح و مستدل در « تبيين جهان و انسان » بخش معاد شناسى ، آمده است - سايت بينش نو .